Kolombiya'da Barış İçin Özel Yargı (JEP), 35 sivili öldürüp gerilla üyesi gibi gösteren 5 eski askere 5 yıl 6 ay ile 6 yıl 6 ay arasında değişen onarıcı yaptırımlar uyguladı.
Ulusal basında yer alan haberlere göre karar, 79 ve 26. Kontrgerilla Taburları gibi askeri birliklerin dahil olduğu ve 35 kişinin mağdur edildiği 18 olayı kapsıyor.
Karar doğrultusunda sivilleri öldürerek onları gerilla mensubu gibi sunan 5 eski asker, sorumluluklarını kabul etmeleri ve soruşturmaya katkı vermeleri nedeniyle hapis cezası yerine 5 yıl 6 ay ile 6 yıl 6 ay arasında değişen denetimli ve onarıcı yaptırımlara mahkum edildi.
Kararın raportör yargıcı Juan Ramon Martinez Vargas, bunun yalnızca bir mahkeme kararı olmadığını ifade ederek, mağdurların itibarının yeniden tesis edilmesini, toplumsal hafızanın yaşatılmasını ve şiddetten zarar gören bölgelerin yeniden toparlanmasını hedeflediğini belirtti.
Vargas, mağdurların büyük bölümünün çalışma çağındaki kişilerden meydana geldiğine dikkati çekerek, "Mağdurlar başta Medellin olmak üzere Ituango, Dabeiba ve Turbo'da alıkonuldu." dedi.
Vargas, yapılan inceleme sonucunda mağdurların 3 ana grupta sınıflandırıldığını belirtti. Buna göre mağdurların yüzde 51'ini evsizler, psikoaktif madde bağımlıları ve işsizler gibi kırılgan koşullarda bulunan kişiler; yüzde 37'sini Dabeiba ve Ituango'nun kırsal bölgelerinde yaşamaları nedeniyle "isyancı" olmakla suçlanan köylüler; yüzde 11'ini ise savunmasız durumdayken alıkonulan milisler oluşturdu.
Sanıklar, insanlığa karşı zorla kaybetme ve kasten öldürme suçlarının yanı sıra savaş suçu kapsamında koruma altındaki kişiyi öldürmekten sorumlu tutuldu.
Üç suç örüntüsü
JEP, isyancılarla bağlantılı oldukları öne sürülen köylülerin öldürülmesi, Turbo ve Medellin'den kandırılarak bölgeye götürülen kişilerin "operasyonel başarı" sağlanmış görüntüsü vermek amacıyla öldürülmesi ve cesetlerin Dabeiba ile Ituango'daki mezarlıklara saklanması şeklinde 3 suç örüntüsü tespit etti.
JEP Başkan Yardımcısı Yargıç Diana Vega Laguna, sanıkların beyanları ve yürütülen soruşturmalar sayesinde Dabeiba'da yaşanan suçların aydınlatıldığını söyledi.
Çalışmalar çerçevesinde Las Mercedes Mezarlığı'ndan 77 ceset çıkarıldı, 18 kişinin kimliği belirlendi ve 17 kişinin cenazesi ailelerine teslim edildi.
Yargıç Vega Laguna, "Gerçekler ne yaşandığını ortaya koydu, sorumluluğun kabul edilmesi hesap vermeyi sağladı. Daha önce başlatılan onarıcı faaliyetler (TOAR) ise bu sorumluluğu somut adımlara dönüştürdü. Mahkemenin yaptırımları da mağdurlar ve bölgelerle birlikte denetlenebilir bir uygulama sürecinin önünü açıyor." ifadelerini kullandı.
Falsos positivos nedir?
Kolombiya'daki silahlı çatışma döneminde bazı askerler, sivilleri öldürdükten sonra cesetlerini gerilla üyesi gibi göstererek bu kişileri çatışma sırasında etkisiz hale getirilen militanlar olarak kayıtlara geçirdi.
Bu uygulamayla ordunun gerillaya karşı düzenlediği operasyonlarda başarı kazandığı izleniminin oluşturulması amaçlanıyordu. Öldürülen sivillerin gerçekte gerilla mensubu olduğuna ilişkin herhangi bir kanıt bulunmuyordu. Bazı kişiler iş vaadiyle kandırılarak başka bölgelere götürülürken, bazıları da yaşadıkları kırsal alanlarda gerillaya destek verdikleri iddiasıyla hedef seçildi.
Onarıcı yaptırımlar
JEP, sorumluluklarını kabul eden sanıklara, mağdurların uğradığı zararları telafi etmeye dönük onarıcı yaptırımlar uyguluyor. Bu çerçevede eski askerlerin yol ve köprülerin onarılması, kayıp kişilerin bulunması, mayınların temizlenmesi ve toplumsal hafızanın korunmasına yönelik çalışmalara katılması öngörülüyor.
